Çin, dünyanın en büyük hibrit güneş enerjisi santrali olduğunu açıkladığı tesisi ticari deneme sürecine aldı. Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde kurulan 1 gigavat (GW) kapasiteli santral, klasik güneş panellerini yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) sistemiyle bir araya getiriyor. Bu yapı sayesinde tesis, lityum batarya kullanmadan güneş battıktan sonra da sekiz saate kadar elektrik üretebiliyor.
1 Temmuz’da ticari deneme süreci başlayan tesis, Gobi Çölü’nde Hami kenti yakınında yer alıyor. Sistem, gündüz güneşten topladığı ısıyı erimiş tuz içinde depoluyor. Depolanan bu ısı daha sonra elektriğe çevriliyor ve akşam saatlerinde üretim devam ediyor.
Güneş panelleri ve erimiş tuz aynı sistemde buluştu
Tesis, 900 megavatlık fotovoltaik güneş panelleri ile 100 megavatlık CSP ünitesinden oluşuyor. Yaklaşık 1.817 hektarlık alana yayılan projenin maliyeti ise 3,53 milyar yuan, yani yaklaşık 480 milyon dolar oldu.
Gündüz saatlerinde güneş panelleri ürettiği elektriği doğrudan şebekeye aktarıyor. Aynı anda CSP bölümü, güneşi takip eden 260 bin ayna ile güneş ışınlarını tek noktada topluyor.
Bu aynalar, erimiş tuzu yaklaşık 550 dereceye kadar ısıtıyor. Depolanan ısı daha sonra buhar üretiminde kullanılıyor. Oluşan buhar da türbini çalıştırarak hava karardıktan sonra elektrik üretimini sürdürüyor.
Gece boyunca tüm tesis değil, yalnızca 100 megavat kapasiteli CSP ünitesi çalışıyor. Böylece güneş panelleri devre dışı kaldığında sistem akşam saatlerindeki elektrik ihtiyacını karşılamaya devam ediyor.
China Three Gorges Corporation’a göre kullanılan doğrusal Fresnel tasarımı, standart sistemlere kıyasla ısı dönüşüm verimini yüzde 10’a kadar artırıyor. Ayrıca tesisin bazı bölümlerinde bakım yapılırken üretim tamamen durmuyor. Merkezi kontrol sistemi ise güneş panelleri ile CSP bölümünü birlikte yönetiyor ve şebekedeki frekans değişimlerine bir saniyeden kısa sürede tepki verebiliyor.
Aylar önce elektrik üretmeye başlamıştı
Ticari deneme süreci 1 Temmuz’da başlasa da tesis aslında uzun süredir elektrik üretiyor. Santral ilk kez 18 Eylül 2025 tarihinde şebekeye bağlandı ve o tarihten bu yana çalışmayı sürdürüyor.
Şirketin paylaştığı verilere göre tesis bugüne kadar bölgesel elektrik şebekesine 6,54 milyon kilovatsaat enerji verdi. Tam kapasiteye ulaştığında ise yılda 2,07 teravatsaat elektrik üretmesi bekleniyor. Bu miktar yaklaşık 830 bin hanenin yıllık elektrik ihtiyacını karşılayabilecek seviyede.
Şirket ayrıca projenin her yıl yaklaşık 1,63 milyon ton karbon salımını önleyebileceğini ve Sincan’daki yenilenebilir enerji kullanım oranını yüzde 95’in üzerine çıkarabileceğini hesaplıyor.
Bu proje, 950 megavat kapasiteli Dubai’deki Noor Energy 1 tesisini geride bırakarak dünyanın en büyük hibrit CSP ve güneş paneli santrali unvanını aldı.
Çin yeni projeler için hazırlık yapıyor
China Three Gorges Corporation, erimiş tuzla çalışan ısı depolama sistemlerinin lityum bataryalardan farklı bir görevi olduğunu düşünüyor. Şirkete göre bataryalar kısa süreli enerji desteği sağlarken, CSP teknolojisi daha uzun süre elektrik üretmeye odaklanıyor.
Öte yandan CSP santralleri, uzun yıllardır bataryalı güneş santrallerine göre daha yüksek maliyetle çalışıyor. Lityum batarya fiyatlarının düşmeye devam etmesi de bu rekabeti artırıyor. Bu nedenle Hami tesisinin uzun vadeli başarısı, akşam saatlerinde elektriği ne kadar düşük maliyetle ve kesintisiz sağlayabileceğine bağlı olacak.
Çin ise yeni yatırımlar için şimdiden düğmeye bastı. Şirket, Hami enerji üssünün kapasitesini ikinci aşamada 3 GW seviyesine çıkarmayı planlıyor. Ayrıca China Energy Engineering Corp da bölgede yeni bir hibrit santral inşa ediyor. Toplam 1,5 GW kapasiteye sahip olacak bu proje tamamlandığında Hami tesisinden de büyük olacak.
